Planetenvormingsdag: 1 nov 2026
De Volkssterrenwachten Halley in Heesch (Halleyweg 1, Heesch) en Volkssterrenwacht Tivoli in Oudenbosch (Jesuitenplein 33, Oudenbosch) houden op zondag 1 november 2026 een sterrenkunde-dag over ontstaan en opbouw van planeten met een lezing. De spreker is: MSc J.P. Matthijsse, PhD-kandidaat aan de faculteit Luchtvaart en Ruimtevaart-techniek afdeling Planeetonderzoek van de Technische Universiteit Delft.
De lezing bij VSW Halley in Heesch is om 11.00 uur.
De lezing bij VSW Tivoli in Oudenbosch is om 15.15 uur.
De lezing is voor iedereen gratis toegankelijk, graag hieronder voor VWS Halley wel aanmelden. Na afloop van de lezing kunnen de telescopen en tentoonstellingsruimte op beide sterrenwachten bezocht worden door bezoekers.
De titel van de lezing is:
Het ontstaan en de evolutie van het zonnestelsel
Hoe is ons zonnestelsel ontstaan, en hoe zijn we daar eigenlijk achter gekomen?
In deze presentatie volgen we zowel de geschiedenis van onze ontdekkingen als de ontwikkeling van de theorieën over planeetvorming. We beginnen bij de eerste pogingen om de structuur en schaal van het zonnestelsel te begrijpen. Van de overgang van een geocentrisch naar een heliocentrisch wereldbeeld en de waarnemingen van onder andere Galileo en Kepler, tot het bepalen van de afstanden tussen de planeten en uiteindelijk de werkelijke omvang van het zonnestelsel. Vervolgens kijken we naar de eerste ideeën over het ontstaan van planeten. Hoe het eerste beeld ontstond dat de zon en planeten gezamenlijk gevormd zouden kunnen zijn uit een roterende wolk van gas en stof. En daarna kijken we wat moderne telescopen en grote computersimulaties ons hebben geleerd en wat onze huidige theorieën over planeetvorming zijn.
We leren hoe microscopisch kleine stofdeeltjes uiteindelijk uitgroeien tot planeten met afmetingen van duizenden kilometers. We volgen dit proces stap voor stap: van stofgroei, waarbij stofdeeltjes groeien door botsingen totdat stofdrift een rol gaat spelen, dan kan de stroming-instabiliteit snel kilometer-grote planetesimalen vormen. Vervolgens kunnen deze objecten verder groeien door planetesimale accretie en pebble (kiezel) accretie, totdat planetaire embryo’s en uiteindelijk volwaardige planeten ontstaan. Tegelijkertijd verandert de protoplanetaire schijf zelf door gasaccretie, stoftransport, migratie en uiteindelijk het verdwijnen van het gas.
Dankzij onze modellen van planeetformatie en de ontdekking van duizenden exoplaneten weten we inmiddels dat planetaire systemen buitengewoon divers zijn. Met al deze waarneming kunnen we een nieuwe vraag stellen: hoe uniek is ons zonnestelsel en de aarde? Is het een logisch eindproduct van planeetvorming, of juist een uitzonderlijke uitkomst van een chaotisch evolutieproces?
Let op! Selecteer hieronder de datum van 1 november.